Je droomt ervan om een boek te schrijven. Toch blijft het vaak bij een idee. Niet omdat je geen talent hebt, maar omdat je niet weet waar je moeten beginnen. In dit artikel geef ik je 25 praktische tips die je helpen om van een eerste idee naar een volledig manuscript te gaan. Ze zijn bedoelt om je creatieve zelf aan te slingeren. En ik beloof je dat ze dat zeker doen.
1. Begin met een idee dat je echt fascineert
Een boek schrijven kost veel tijd. Kies daarom een onderwerp of verhaal waar je zelf nieuwsgierig naar blijft. Schrijf in elk geval over iets wat je zelf enorm boeit. Dan schrijf je automatisch al een stukje expertise mee in je verhaal. Hou je van koken en wil je een thriller schrijven? Stel je een kok voor die zijn kennis op het gebied van ingredient toepast op een cold case?
2. Stel jezelf deze belangrijke vragen
Waar gaat mijn verhaal echt over? Wat is die onderliggende boodschap die je op je lezer wilt overdragen met je verhaal. Iets wat je van het dak zou willen schreeuwen. Die boodschap verklap je uiteraard niet zo direct in je verhaal, maar die verpak je in mooie woorden.
Waarom zou iemand dit willen lezen? Omdat jouw verhaal uniek is, omdat het recht uit je hart komt, omdat het een avontuur is dat jij alleen zo beleefd hebt. Een duidelijk uitgangspunt helpt je om focus te houden.
3. Ken je genre
Of: respecteer je genre. Een thriller, fantasy of roman hebben andere verwachtingen. Lezers binnen een genre verwachten bepaalde elementen. Doe onderzoek naar deze elementen (tropes). Prima als je maling hebt aan dit soort regels van classificatie. Maar als straks je boek in een winkel komt te liggen, dan zijn deze categorieën er helaas wel. Daarnaast is het een afrader volledig uit de bocht te slingeren bij je eerst boek. Kies gewoon braaf een categorie, waarbinnen je helemaal los kan gaan.
4. Lees veel binnen je genre
Als je fantasy wilt gaan schrijven, lees dan ook zeker thrillers en romans. Alleen op die manier leer je het verschil kennen. Door vergelijkbare boeken te lezen ontdek je:
- wat werkt
- welke clichés je kunt vermijden
- wat lezers aanspreekt
5. Bedenk een sterke hoofdvraag
Goede verhalen draaien vaak om één centrale vraag. Bijvoorbeeld: kan de hoofdpersoon zijn doel bereiken? Of: wat als iedereen opeens elkaar kan verstaan zonder taalbarrières? Leren we elkaar dan ook echt begrijpen?
6. Ontwikkel een interessant hoofdpersonage
Lezers volgen een verhaal via de hoofdpersoon. Maak deze persoon daarom ook menselijk, herkenbaar en zeker niet perfect. Hoewel – hier kan je uiteraard mee spelen. Voor een eerste boek zou ik rustig aan doen. Een menselijk persoon hoeft uiteraard niet te zeggen dat het om een mens gaat. Als je fantasy schrijft, kan het net zo goed om een trol gaan. Maar dan nog – maak die trol menselijk. Laat die trol menselijke fouten maken, vechten om te overleven, opkomen voor anderen of puur voor zichzelf. En zoek vooral ook naar de rede waarom deze persoon zo doet. Graaf in dat verleden en diep uit waarom de een bij een gevecht blijft staan en de ander hard wegrent.
7. Geef je personages een doel
Een personage zonder doel maakt een verhaal snel saai. Vraag jezelf af:
- Wat wil mijn personage bereiken?
- Wat staat hem of haar in de weg?
Kan je voor een personage deze twee simpele vragen al niet beantwoorden? Schrap het personage dan.
8. Creëer conflicten
Conflict is de motor van elk verhaal. Simpel gezegd: zonder problemen of obstakels is er geen verhaal.
9. Maak een globaal verhaalplan
Je hoeft niet alles vooraf te plannen, maar een basisstructuur helpt. Bijvoorbeeld:
- begin
- midden
- einde
Zoek ook eens op internet naar ‘de reis van de held’. Dit is een 12 stappenplan die je kan helpen om je verhaal structuur te geven.
10. Bepaal je schrijfroutine
Schrijven gaat beter als het een gewoonte wordt. Schrijf bijvoorbeeld elke dag 500 woorden. Schrijf drie keer per week etc. Maak aan iedereen in je omgeving duidelijk dat je deze momenten gebruikt om te schrijven. Er zal lacherig over worden gedaan. Maar deze tijd is van jou om je doel te behalen.
11. Ga maar gewoon beginnen
Veel beginnende schrijvers blijven te lang nadenken. De eerste versie hoeft niet perfect te zijn. Laat alle regels en remmen los. Heb lol in wat je doet. Het kan niet gek genoeg zijn wat je schrijft. Want er zijn al zo veel brave saaie verhalen.
12. Accepteer dat de eerste versie rommelig is
Bijna elk manuscript begint als een ruwe versie. Dat is normaal. Deze hoeft ook niemand te zien. Dit is jouw braindump. Maar die staat dan in elk geval op papier. Bravo, je hebt een eerste versie van je verhaal!
13. Schrijf eerst, redigeer later
Tijdens het schrijven steeds corrigeren kan je creativiteit blokkeren. Dus zet die spellings checker maar gewoon uit tijdens het schrijven. Die rode lijntjes halen je alleen maar uit je flow. Corrigeren komt later wel. Schrijf maar gewoon lekker door.
14. Stel doelen
Een volledig boek schrijven lijkt een enorme berg om te beklimmen. Je hoeft natuurlijk niet gelijk een boek van 300+ pagina’s te schrijven. Denk ook eens aan een novelle. Die zit meestal op maximaal 40.000 woorden. Voor een boek van 350 pagina’s zit je vaak op 100.000 woorden. Wil je een bepaald aantal binnen een half jaar halen? Deel dat aantal dan op. Bijvoorbeeld:
- 500 woorden per dag
- één hoofdstuk per week
15. Laat je inspireren door echte situaties
Veel schrijvers gebruiken elementen uit hun eigen ervaringen of observaties.
16. Gebruik details om scènes levendig te maken
Beschrijf niet alleen wat er gebeurt, maar ook:
- sfeer
- emoties
- omgeving
17. Laat personages groeien
Interessante verhalen laten zien hoe personages veranderen door hun ervaringen. Het kan helpen om voor je personage een los document op te stellen. Schrijf bijvoorbeeld in 20 stappen hoe je jouw personage graag ziet veranderen. Bijvoorbeeld van niet zo’n grote held naar wereldverbeteraar. Die 20 stappen gebruik je in je verhaal als gebeurtenissen.
18. Vermijd lange uitleg
Laat gebeurtenissen en dialogen het verhaal vertellen in plaats van lange uitleg. Als je personage bijvoorbeeld een bakker binnenstapt, dan hoef je echt niet uit te leggen die die bakkerij eruit ziet. Mits dit echt van belang is voor je verhaal of sfeer. Vermijd uitgebreide uitleg (of liever helemaal niet) over je verhaalwereld in het begin van je verhaal. Maak snelheid in het begin en als je lezer eenmaal in je verhaal gezogen is, dan kun je druppelsgewijs dingen over je verhaalwereld uitleggen.
19. Schrijf dialogen die natuurlijk klinken
Het schrijven van een goede dialoog is ontzettend moeilijk. Een regel die ik zelf altijd gebruik is, wat wil iemand met dit gesprek bereiken? Goede dialogen:
- klinken realistisch
- onthullen karakter
- brengen het verhaal vooruit
20. Blijf schrijven, ook als je twijfelt
De twijfel komt hoe dan ook een keer om de hoek. En hard ook. Veel auteurs ervaren momenten waarop ze denken dat hun verhaal niet goed genoeg is. Accepteer dit.
21. Neem afstand
Even afstand nemen kan helpen om later met frisse blik naar je tekst te kijken.
22. Lees je manuscript opnieuw
Wanneer de eerste versie klaar is, kun je beginnen met herschrijven. Let op:
- structuur
- tempo
- duidelijkheid
23. Schrap wat niet nodig is
Dit gaat zeer doen, maar geloof me. Veel teksten worden sterker door overbodige stukken te verwijderen.
24. Vraag om feedback
Dit kan eng zijn. Zomaar iemand je verhaal voor het eerst laten lezen. Maar ik kan je zeggen dat dit heel veel gaat helpen. Je verhaal gaat hoe dan ook een keer door je publiek worden gelezen. Wen er maar aan. Zoek proeflezers. De beste proeflezers zijn niet je vrienden of familieleden. Die willen graag aardig blijven. Laat een paar proeflezers je manuscript lezen. Zij zien vaak dingen die je zelf mist.
25. Werk aan een sterke eindversie
De meeste boeken worden pas goed tijdens het herschrijven. Neem de tijd om:
- scènes te verbeteren
- dialogen aan te scherpen
- fouten te corrigeren
Conclusie
Een boek schrijven lijkt misschien een enorme uitdaging, maar met de juiste aanpak wordt het een haalbaar proces. Door stap voor stap te werken, regelmatig te schrijven en jezelf de ruimte te geven om te verbeteren, kun je van een eerste idee uiteindelijk een compleet manuscript maken.
Wat is de leesvolgorde? Hoe steken de boeken in elkaar? Waar moet je beginnen? In het volgende artikel leg ik het je uit.
