Hey schrijver, dit een geweldig onderwerp voor je verhaal. Pareidolia, oftewel toevalsbeestjes, zijn krengen. Ik zweer het. Zij zijn het die steeds één sok uit de was jatten, ze maken je schoenveters in de knoop, verzuren de melk, kriebelen in je oor, fluisteren achter het behang en nog veel meer gedoe. Maar mocht je ze ontdekken, dan bezorgen ze je hoe dan ook een glimlach op je gezicht. Een toevalsbeestje is vooral visueel, dus hoe verwerk je dit in je verhaal?
Onderaan dit artikel geef ik je tips voor hoe je dit in je verhaal kan verwerken.
Onze psyche
Eigenlijk heeft het iets te maken met onze psyche. Niets ernstigs, we zitten gewoon zo in elkaar. Het is een vorm van illusie. Je probeert voor je zelf in onduidelijke willekeurige waarnemingen iets herkenbaars te zien. We hebben nooit zoveel moeite met het herkennen van patronen zoals opeenvolgende streepjes of een silhouet. De rede voor het verschijnsel is dat onze hersenen nou eenmaal verbanden willen leggen. Alleen dit kan al van waarde zijn in je verhaal. Stel je een personage voor die als niemand anders in staat is visuele verbanden te leggen.
De naam is trouwens afkomstig van het Griekse para (naast) en eidolon (beeld).
Je ziet ze in de wolken
Je kent het wel; je staart naar een boom en je ziet toevallig een vrolijk gezicht in de bast of tussen de takken. In een berg wasgoed kan je ze ook zien, net als tussen de broodkruimels en zelfs bij alledaagse voorwerpen. Toevalsbeestjes heten ze. Je moet wel goed kijken, maar dan kun je gezichtjes herkennen. Vaakst zie je ze in de voorbijdrijvende wolken. Er zijn schitterende voorbeelden van te vinden in de natuur en in het dagelijks leven. Je moet alleen even de tijd nemen om ze te ontdekken. Dus een mooie tip om eens lekker te ontspannen: ga op zoek naar toevalsbeestjes.
Tijd om te dromen
Het ontdekken van toevalsbeestjes is trouwens een hele tour. Je moet jezelf dan geforceerd ontspannen en dat zal velen van ons tegenvallen. Lukt het wel? Staar dan vervolgens naar je omgeving (let op: staar niet naar andere mensen die je niet kent) en dan probeer je of je een beestje kunt spotten. Ze kunnen werkelijk overal opduiken, zelfs op mars (zoals op de linker foto hieronder).
.
Ontdek de mysterieuze wereld van Dizary
Pareidolia of toevalsbeestje in jouw verhaal
Lastig om zoiets visueels als een pareidolia in je verhaal te verwerken? Ik geef je tips hoe je dit leuke fenomeen toch kan gebruiken. Voeg je ook illustraties aan je verhaal toe, dan kun je dit prima toepassen.
1. Misschien bezit jouw personage een vrije/artistieke geest die dit soort dingen sneller ziet dan anderen. Hij of zij kan sneller verbanden leggen. Hier kan je uiteraard geweldig mee spelen. Soms kan dit ontzettend hinderlijk zijn als het personage tempo moet maken. Soms kan het van grote waarde zijn als anderen bepaalde dingen helemaal niet inzien.
2. Het feit van een toevalsbeestje is al grappig genoeg om in je verhaal te verwerken. Ze zijn er echt en bevriezen in hun houding als het gewone volk ze proberen te ontdekken.
3. Je kunt het in je tekst ook met iets vergelijken waardoor de lezer sneller een beeld ervan kan vormen. Zoals:
- De knoest in het hout leek op de kop van een vos: een donkere snuit, twee lichte stippen als ogen.
4. Pareidolie werkt goed als je laat zien dat het misschien niet echt is. Zoals:
- Vanuit zijn ooghoek leek het alsof de boom naar hem keek.
- Toen hij zich omdraaide was het alleen maar een kronkel in de bast.
5. Het beeld ontstaat stap voor stap. Eerst is er alleen een patroon, daarna groeit de interpretatie. Effect: de lezer “ontdekt” het beeld tegelijk met het personage. Voorbeeld:
- In het pleisterwerk zat een vlek die in drie donkere lijnen uiteenliep.
- Toen hij zijn hoofd kantelde, leken het er ineens vier.
- Twee boven elkaar.
- Twee ogen.
- En daaronder een scheur die langzaam op een mond begon te lijken.
6. Het patroon weerspiegelt de gemoedstoestand van het personage. Het gezicht dat wordt gezien is eigenlijk een projectie. Effect: pareidolie wordt psychologisch betekenisvol. Voorbeeld:
- Overal waar hij keek zag hij ogen.
- In de ramen van de huizen.
- In de donkere knopen van het asfalt.
- Alsof de stad eindelijk doorhad wat hij had gedaan.
7. In plaats van een compleet dier of gezicht te beschrijven, kun je losse onderdelen noemen. Het brein van de lezer vult de rest in.
- Twee ronde schaduwplekken…
- daaronder een scheve lijn…
- samen vormden ze een glimlach die er waarschijnlijk nooit geweest was.
Het gebruik ervan in films
Een van mijn favoriete films is Labyrinth. Het gezicht van Jareth komt regelmatig voorbij. Een mooi moment is als de brokstukken van een rots gezamenlijk zijn gezicht vormen.
Meer DIZARY ACADEMY?
Maak van jouw boek een succes.
– Coaching momenten
– Projectgericht advies
– Professionele tips
– Gratis downloadbare content
Wat is de leesvolgorde? Hoe steken de boeken in elkaar? Waar moet je beginnen? In het volgende artikel leg ik het je uit.
