‘Begin bij je personage.’ Dat is wat zo een beetje elk schrijfhandboek je vertelt. Vergeet die regel snel, want dit is de tip die professionals alleen weten. Ja, een verhaal is nergens zonder personages. Maar zij zijn geboren, getogen en beïnvloed door hun leefomgeving. Een voorbeeld van goed doordachte wereld is de serie Shadow and Bone. Leigh Bardugo had vooraf al een heel belangrijke vraag gesteld, waardoor zij geweldige karakters heeft kunnen ontwikkelen. Jouw personages komen nooit tot leven zolang jij de wereld waarin zij leven niet helder op papier hebt staan. En dat geldt niet alleen voor fantasy, maar ook voor thrillers en romans. Ik geef je een aantal voorbeelden en sluit af met handige tips voor hoe jij hier zelf mee aan de slag kan gaan.
Direct naar de tips
DIZARY ACADEMY – WORLDBUILDING
Kun jij je een verhaal herinneren waar je helemaal in werd ondergedompeld? Voor mij was dat Star Wars. Ik herinner mij dat ik in mijn jonge jaren tijdens vakanties in Zweden urenlang tussen de varens zwierf en hutten bouwde alsof ik op Endor was. En stiekem hoop ik ooit nog eens rond te kunnen lopen in een Hobbit-dorp of tijdens mijn verjaardag een brief te ontvangen met een uitnodiging voor Hogwarts. Dit zijn maar enkele voorbeelden van goed doordachte en zeer succesvolle verhaal werelden.
Geen omgeving, geen personage
“Het bedenken van een verhaal begint met een goed personage… bladiebla.” Zo is te lezen in veel schrijfhandboeken. Uiteraard mag je een verhaal bedenken rondom een mooi personage. En ik zal niet ontkennen dat ik ook geweldige persoonlijkheden heb verzonnen waar ik verhalen omheen heb bedacht. Maar zodra je die plompverloren in een ondoordachte omgeving plaatst, dan ontstaat er iets onnatuurlijks. Want een levend personage is het gevolg van een goed doordachte leefomgeving. Zo ben ik ooit begonnen met het bedenken van mijn verhaalwereld van Dizary. Uit al mijn tekeningen en aantekeningen ontstonden karakters en daaruit vormde zich een verhaal.
Een personage is het gevolg van de omgeving
Kijk bijvoorbeeld eens naar de Netflix serie Shadow and Bone. Alina Starkov bezit een bijzondere eigenschap waarmee ze de duisternis de wereld uit kan helpen. En de duisternis blijkt te zijn gecreëerd door de Duisterling. De magische eigenschappen van beide karakters zijn voortgekomen uit hun wereld. Leigh Bardugo stelde zichzelf eerste de vraag: wat als duisternis een plaats was? Wat als de monsters die daar op de loer liggen, echt waren en je ze zou moeten bevechten op hun eigen terrein (wikipedia). Bam – en van daaruit zijn haar geweldige karakters ontstaan. En jij kan dat ook.
.
De schatkamer van Dizary ligt op je te wachten
Zelf aan de slag
Voorbeeld wereldbouw en personage
Laten we eens beginnen met een voorbeeldwereld. Neem een landmassa met ruige kliffen, veel vis in de zee en bovenop de kliffen een plateau waar aardwarmte via putten uit de grond komt. Hier kunnen alleen de mensen leven die hier zijn opgegroeid. Ze kunnen klimmen als geen ander, leven van de visvangst en verwarmen hun voedsel in de hete aardwarmte. Dit geeft hen een gezonde basis van voedingsstoffen. Maar een naastgelegen dorp heeft die aardwarmte niet – aha, al meteen conflict. Want het ene dorp laat niet zomaar de kaas van het brood eten. Wordt jouw hoofdpersoon om een bepaalde rede uit deze leefomgeving geforceerd, dan heb je in feite al de basis voor jouw verhaal. Want hoe moet hij of zij overleven zonder de visvangst en aardwarmte?
Of stel dat een personage ooit van een klif gevallen is, een been heeft gebroken, nooit meer kan rennen, maar het dorp moet redden van de ondergang? Zie hier: angst voor kliffen, water, vallen, en niet kunnen rennen of weten te overleven zonder vis en aardwarmte. Dit is een interessant en onderbouwd gegeven wat je in je verhaal kan verwerken. Alles met een duidelijk ‘oorzaak en gevolg’. Als je de omgeving niet had meegenomen tijdens de ontwikkeling van dit personage, dan was die lang niet zo goed uit de verf gekomen.
Tip: Beschouw jouw verhaalwereld ook als een personage dat leeft, beweegt, eet en bepaalde stemmingen heeft.
Diepgang voor je personage
Als je zo nadenkt over je verhaal dan krijgt jouw personage een rede voor zijn of haar bestaan en handelen. Alleen dan kunnen er situaties ontstaan die niet zomaar in een verhaal zijn gegooid, maar puur zijn voorgekomen uit een daadwerkelijk probleem. Alleen dan kun je spelen met de karaktertrekken. Uiteraard is het een groeiproces – een wisselwerking tussen wereld en personage – maar ik weet zeker dat je een geloofwaardiger verhaal schrijft als je eerst de wetten van de leefomgeving bepaald.
Ontdek de WORLDBUILDING van Dizary
Zoem in op jouw verhaalwereld
Mega-, macro-, microniveau. In deze volgorde wil je jouw personages tot leven laten komen. Maar hoe pak je het op een goede manier aan?
Meganiveau
- Pak een oude atlas/plattegrond, knip deze in stukjes, gooi alles bij elkaar en maak een nieuwe wereld.
- Nu bepaal je waar het vaak regent, waait of extreem heet is. Of misschien is het een eiland, omgeven door een vuurzee. Bedenk het maar.
- De mensen die daar leven zullen zich aan hun omgeving hebben aangepast. Dit brengt gemakken mee maar wellicht ook de nodige problemen.
- Stel dat een leefomgeving door krachten van buitenaf wordt verstoord? Of dat een personage in het bijzonder maar moeilijk aan een leefomgeving kan wennen? Wat zijn de consequenties? Zijn de mensen in een regenachtige omgeving vooral grumpy, of juist heel optimistisch?
Macroniveau
- Wat gebeurt er als er in die community iemand komt wonen die niet tegen bijvoorbeeld het water kan?
- Dat karakter kan er alleen overleven als hij of zij specifieke eigenschappen inzet die zijn geleerd van bijvoorbeeld een noest werkende familie uit een heel andere leefomgeving.
- Houdt dit karakter vol, waarom houdt het karakter vol, waarom op die plek, hoe is de omgang met de anderen? Zodra je deze vragen kunt gaan stellen, zit je op de goede weg. Zoom steeds dieper in op jouw personages.
Microniveau
- Dit is het moment waarop jouw personage kan gaan ontstaan. Bekijk eens iemand in jouw verzonnen leefomgeving die je interessant lijkt.
- Verzin iets waarop dit personage net even anders is dan de andere dorpelingen.
- Waarom zou dit personage zich verzetten tegen de leefomgeving. Zich er niet bij neerleggen dat dingen zijn zoals ze zijn. Protest = conflict.
- Wat gebeurt er in de leefomgeving waardoor jouw personage in beweging zal worden gebracht?
- Hoe zou jouw personage kunnen gaan overleven in een totaal andere omgeving?
- Welke eigenschappen blijken van belang van dit personage te zijn die andere personages uit andere leefomgevingen niet hebben?
- Wat zou jouw personage willen beschermen of geheim willen houden dat specifiek van belang is voor deze leefomgeving?
Als een duidelijke opsomming kan maken voor jouw personage dankzij de laatste vragen, dan ben je denk ik al een heel eind. Je zult nu zien dat er een personage aan het ontstaan is die niet zomaar uit de lucht is komen vallen. Jouw personage heeft nu bepaalde beweegredenen of motivaties die alles te maken hebben met de omgeving waar hij of zij uit afkomstig is. Dat maakt een personage super interessant.
Hoe zit het als je een thriller schrijft?
Een mooi voorbeeld vind ik de film ‘Insomnia’. Hierin speelt de omgeving (worldbuilding) een ontzettend belangrijke rol. Het gaat namelijk om een rechercheur uit een stedelijke omgeving die een moord moet onderzoeken in het hoge noorden. Daar wordt het ’s nachts nooit donker en dit heeft heel veel invloed op de hoofdpersoon. In zijn stad werd het altijd donker in de nacht. De lichte nachten van het noorden breken hem op, waardoor hij zelfs een moord begaat.
Ook in thrillers is de worldbuilding van belang. Stel jouw rechercheur komt in een dorpje terecht om daar een moord te onderzoeken. Dit dorp heeft al een karakter, om maar te spreken over de mensen die daar wonen. Hier kan je heerlijk mee spelen. De een is behulpzaam, de ander niet. Waarom is dat zo? Voor de ontwikkeling van dit verhaal begin je met het uitwerken van het dorp (en ook het weer, de omgeving, de dingen die ze er maken), dan bedenk je de inwoners en vervolgens ontstaan jouw personages.
Ontdek de WORLDBUILDING van Dizary
De verhalen van Tolkien over Midden Aarde zijn zo geweldig omdat ze plaatsvinden in een voortreffelijk doordachte wereld.
Begin dus bij het begin
Neem bijvoorbeeld Hobbits. Dit vredelievend volkje blijkt Midden Aarde te kunnen redden van de ondergang omdat zij op die plek zijn geboren. Er waren niet eerst gewoon een stel Hobbits en dwergen die op avontuur gingen. Nee, er was eerst Midden Aarde dat werd bevolkt door rassen die specifiek verbonden werden aan een bepaalde locatie. Dus creëer eerst jouw wereld, teken desnoods een paar plekken op papier, zoom in, breng het tot leven met volkeren en bijzondere karakters, en het conflict voor jouw verhaal zal moeiteloos ontstaan.
Meer DIZARY ACADEMY?
Maak van jouw boek een succes.
– Coaching momenten
– Projectgericht advies
– Professionele tips
– Gratis downloadbare content
Wat is de leesvolgorde? Hoe steken de boeken in elkaar? Waar moet je beginnen? In het volgende artikel leg ik het je uit.
