Neus dicht! Op 19 april is het de internationale dag van de knoflook. Hét perfecte moment om ons af te vragen of knoflook werkelijk helpt tegen vampiers. Je kent dit begrip vast wel en het is meerdere malen op verschillende manieren in verhalen verwerkt. Maar berust dit op folklore, bijgeloof, literatuur of toch waarheid? En als het al zoveel is gebruikt, moet je het dan nog wel in je eigen vampier verhaal verwerken? Of moet je met wat nieuws komen? Ik sluit af enkele tips.
Een teen knoflook kauwen is al voldoende om je een hoop mensen van het lijf te houden. Mijn zelfgemaakte knoflooksaus proef ik de volgende ochtend nog steeds. Dan hoop ik altijd dat ik de muggen verjaagd heb of zelfs gedood. Want muggen zijn als je het mij vraagt de vampiers van deze tijd. Maar helaas, wat blijkt: knoflook verjaagt geen muggen.
De pittige geur van knoflook maakt het meer dan logisch dat het ook echt tegen vampiers werkt. Maar aangezien het al lange tijd aan echte vampiers ontbreekt, moeten we het voornamelijk zoeken in folklore. Vooral in Oost-Europa en dan met name in landen als Roemenië en Hongarije.
1. Oost-Europese folklore
Het motief verschijnt al in volksverhalen uit gebieden zoals Roemenië, Servië en Bulgarije. In deze tradities geloofde men dat knoflook beschermende eigenschappen had tegen bovennatuurlijke wezens zoals vampiers of kwade geesten.
Knoflook werd gezien als een krachtig zuiverend middel dat kwaad kon afweren. De doordringende geur van knoflook werd gezien als iets dat onzuivere of demonische wezens zou kunnen afschrikken. Omdat vampiers vaak als “onheilige” of “demonische” wezens werden beschouwd, dacht men dat knoflook hen zou afweren.
Typische gebruiken waren:
- knoflook aan deuren of ramen hangen
- knoflook rond de nek dragen
- knoflook in een graf leggen om een vampier te stoppen
Ontdek de boeken van Project Dizary
2. Volksgeneeskunde en symboliek
Knoflook had in veel culturen al een reputatie als geneeskrachtige plant. Het werd gebruikt tegen infecties, parasieten en ziekten. Daardoor kreeg het ook een magische reputatie als bescherming.
Sommige historici denken dat het vampiergeloof ook verbonden is met ziekten zoals Porfyrie of Hondsdolheid, omdat die bepaalde symptomen hebben die aan vampiers deden denken. Bij rabies bijvoorbeeld kan men een sterke gevoeligheid voor geur of voedsel ontwikkelen. Dit soort medische interpretaties zijn echter speculatief.
Antibacteriële en geneeskrachtige eigenschappen: Knoflook staat al eeuwenlang bekend om zijn sterke geur en geneeskrachtige werking, vooral tegen infecties. Mensen geloofden dat het kwade geesten en ziekten kon verdrijven. Met een aantal tenen knoflook in een sausje kan je er inderdaad behoorlijk wat mee verdrijven.
Bloedzuigers en parasieten: In sommige regio’s werd knoflook ook gebruikt om bloedzuigende insecten en parasieten af te weren. Omdat vampiers ook bloedzuigers zijn (zij het op een bovennatuurlijke manier), is de link met knoflook snel gelegd.
Ontdek de boeken van Dizary
3. Literatuur en de standaardisering van het vampierbeeld
Vampierverhalen en literatuur: In het beroemde boek Dracula van Bram Stoker (1897) wordt knoflook gebruikt om vampiers af te weren, wat het idee verder verspreidde en versterkte in de populaire cultuur. In dat boek gebruikt het personage Abraham Van Helsing knoflook expliciet om vampiers op afstand te houden. Vanaf dat moment werd knoflook een vast onderdeel van het moderne vampierbeeld.
In de 20e eeuw hebben horrorfilms en tv-series het idee verder versterkt. Vampiers die terugdeinzen voor knoflook zijn daardoor een cultureel cliché geworden.
4. De Morturie uit de wereld van Dizary
In de verhaalwereld van Dizary komt een volk voor dat gelijkenis vertoont met vampiers. Ze leven onder de grond in Turion. In tegenstelling tot een vampier heeft een Morturie geen bloed nodig maar de ziel van een mens om te overleven. Ze gebruiken daarvoor een speciaal orgaan waarmee ze hun slachtoffers binnendringen. De verleiding is dan altijd groot om de ziel van een mens te lezen. Maar dat is volgens de traditie van dit volk verboden. Dus de hoofdrolspeelster Tharza in het boek ‘De Zielenlezer van Turion’ doet precies dat.
5. Wel of niet in je verhaal verwerken?
Het cliché bewust gebruiken: Je kunt het traditionele element behouden omdat lezers het herkennen. Dat geeft een gevoel van aansluiting bij het genre.
Het cliché omdraaien. Veel schrijvers maken het interessanter door de verwachting te doorbreken. Enkele voorbeelden:
- Knoflook werkt niet echt: het was gewoon bijgeloof van mensen.
- Alleen bepaalde vampiers reageren erop (bijvoorbeeld een specifieke bloedlijn).
- Knoflook heeft een andere functie: het maskeert menselijke geur waardoor vampiers je minder goed kunnen volgen.
- Vampiers haten het niet, maar het werkt als een drug of veroorzaakt een bepaalde reactie.
Alternatieven voor knoflook: Als je iets originelers wilt, kun je andere beschermingsmiddelen bedenken:
- een specifieke plant of kruid uit je wereld
- een geur of frequentie waar vampiers gevoelig voor zijn
- rituelen of patronen (bijvoorbeeld occulte symbolen, geluiden, muziek)
- iets cultureels: een oud gebruik dat mensen vergeten zijn
Conclusie
Het idee dat knoflook vampiers weert, komt dus voort uit een combinatie van folklore, bijgeloof en literatuur. Maar stel nou dat je daadwerkelijk een vampier treft? Wat heb je dan het snelst bij de hand om die griezel op een afstand te houden? Een houten staak? Ik niet. Die zou ik eerst moeten maken van een tak en dan met een mes een punt eraan snijden. Daar ben ik zeker een kwartier mee bezig. Misschien met een zilveren kogel, een met lood gevoerde grafkist, een spiegel, een kruis, een zwarte kat…? Geen van dat alles heb ik op dit moment in huis. Maar wel knoflook. Hah! Dus het is zeker het proberen waard.
Laat me weten hoe het afgelopen is als jij een vampier bent tegengekomen. Als ik niks van je hoor, dan weet ik wel hoe laat het is.
Image by Enrique from Pixabay
Wat is de leesvolgorde? Hoe steken de boeken in elkaar? Waar moet je beginnen? In het volgende artikel leg ik het je uit.
