Een goede boekomslag is essentieel. Ik besteed er dan ook veel aandacht aan. Al tijdens het schrijven van mijn verhaal probeer ik een beeld te vormen van de cover. Het zelf maken van een cover is voor mij een essentieel onderdeel van de creatie van een boek. Zodra het verhaal gereed is en naar de eindredactie gaat, dan begin ik met de cover. Pas als die gereed is, kan ik mijn creatieve proces afsluiten. Dan is mijn boek pas echt klaar. Ik dit artikel leg ik je uit hoe ik het doe. Ik geef je tips voor hoe jij het ook kan aanpakken.
Dit is niet eenvoudig. Sterker nog, het is verschrikkelijk moeilijk om een catchy cover te maken. Een boekcover is het eerste contactmoment tussen jouw verhaal en je lezer. Nog voordat iemand de flaptekst leest of de eerste pagina openslaat, heeft de cover al een indruk achtergelaten. Dit gebeurt in het onderbewuste in een fractie van een seconde. Ik illustreer al jaren en heb inmiddels gevoel gekregen hoe iets er professioneel uit gaat zien. Voor mij is het maken van een cover een belangrijk en creatief onderdeel van het boekproces. Ik teken mijn covers altijd zelf, zodat beeld en verhaal volledig op elkaar aansluiten.
1. De cover moet je verhaal ondersteunen
Een goede cover is geen willekeurige illustratie. Het beeld moet iets vertellen over de sfeer, het genre of het thema van het verhaal. Denk bijvoorbeeld aan vragen zoals:
- Welke emotie wil ik oproepen bij de lezer?
- Is het verhaal mysterieus, spannend, romantisch of avontuurlijk?
- Welke symbolen of elementen uit het verhaal kunnen visueel worden gebruikt?
Maak een lijstje aan de hand van de voorgaande regels en check in de boekenwinkel wat voor jou hierbij aansluit.
Een cover hoeft niet het hele verhaal te laten zien, maar moet wel nieuwsgierigheid opwekken. Soms werkt een subtiele hint beter dan een letterlijke scène.
2. Gebruik professioneel materiaal
Daarmee bedoel ik dat je geen goed bedoelde tekening van iemand die je kent moet gebruiken. Heel lief, maar hou er rekening mee dat lezers heel kritisch zijn als het gaat om een cover. In minder dan een seconde kan iemand al (onbewust) bepalen of een afbeelding professioneel is of niet.
Kijk de bovenstaande voorbeelden eens. Dit zijn een paar Dont’s #1: zelf getekend werk is voor veel potentiële lezers een afknapper. Dikke titels met een gradient. Geen professionele opmaak. #2: Dikke schaduwen van de titel. Nooit doen. Een hoop onduidelijke elementen. Witte letters op een witte achtergrond. #3: Knip en plak, maar doe het dan zodat je het niet ziet. Plak vooral nooit je eigen portret op de cover.
Als je zo iets hebt van: dit trekt toch lekker de aandacht.
Stop dan met het lezen van dit artikel en doe je ding.
3. Gebruik kijklijnen om de aandacht te sturen
Kijklijnen zijn onzichtbare lijnen die het oog van de kijker over de cover leiden. Ingewikkeld? Nee, kijk maar eens goed naar het werk van bekende schilders of illustratoren. Daar zitten beslist lijnen in verborgen. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door:
- de richting waarin een personage kijkt
- diagonale lijnen in het landschap of de compositie
- licht dat naar een bepaald punt leidt
Het doel is om de aandacht van de kijker naar de belangrijkste elementen te sturen, zoals de titel of het centrale beeld. Wanneer kijklijnen goed worden gebruikt, voelt een cover automatisch rustiger en duidelijker.
Een eenvoudige test is om je af te vragen: waar kijkt mijn oog als eerste, en waar daarna?
Mijn covers spreken een hoop mensen direct aan. Dat krijg ik tenminste te horen als ik op beurzen sta. Ik hou van contrastrijke kaders. Je oog wordt op die manier naar een plek op de afbeelding getrokken. #1: Dynamiek, snelheid en begrenst door de smalle poort waar de vliegende tapijten doorheen racen. #2: sterk licht/donker kader waarbij de twee vliegende figuren meteen in het oog springen. Aanvallend, dreigend. #3: De lichte vlek trekt de aandacht, maar al snel blijkt dit om een grote dreiging te gaan voor Jalvin op de voorgrond.
4. Gebruik eigen foto’s als onderlegger
Ik gebruik altijd eigen foto’s als onderlegger. Eerst een goede foto maken scheelt later een hoop tekenwerk. Met een goede foto bedoel ik dat hij bijvoorbeeld een juiste houding uitdrukt. Niet dat hij goed belicht is. Vooral dynamische bewegingen zijn lastig om uit de losse pols te tekenen. Als je al een been of arm uit verhouding tekent, dan valt dat direct op. Een foto is in dat geval makkelijker.
5. Perspectief maakt een cover dynamisch
Perspectief bepaalt hoe een scène wordt ervaren. Een kleine verandering in perspectief kan een groot effect hebben. Enkele voorbeelden:
- Laag perspectief: een personage lijkt krachtig of indrukwekkend.
- Hoog perspectief: een personage oogt kwetsbaar of klein.
- Diepte in de compositie: geeft het gevoel dat de lezer een wereld binnenstapt.
Door bewust met perspectief te spelen, kan een cover meer spanning en dynamiek krijgen.
Voorbeeld van de cover van mijn nieuwe boek. Ik wilde een dynamisch beeld. Het vliegende tapijt komt bijna de afbeelding uit. Dat is wat je met perspectief kan doen.
6. Kleurgebruik bepaalt de sfeer
Kleur is een krachtig middelen in een coverontwerp. Het bepaalt direct de emotionele toon. Enkele richtlijnen:
- Warme kleuren (rood, oranje, geel) voelen energiek of intens.
- Koele kleuren (blauw, groen, paars) geven vaak rust of mysterie.
- Beperkte kleurenpaletten zorgen voor meer visuele rust.
- Contrast helpt belangrijke elementen op te laten vallen.
Het is vaak effectiever om met een beperkt aantal kleuren te werken dan met een groot palet. Kies je palet zorgvuldig. Bekijk voorbeelden op internet en neem kleuren over die je aanspreken.
Hier zie je een voorbeeld zoals het niet moet met kleurgebruik. Dit is een soort donkere soep die niemand kan lezen. Ik heb hier lang naar gekeken en ik kom er geen wijs uit.
7. Houd ruimte voor titel en tekst
Een veelgemaakte fout bij illustratieve covers is dat het beeld te druk wordt. Denk daarom vanaf het begin na over waar de titel en naam van de auteur komen te staan. Een goede compositie houdt rekening met:
- voldoende lege ruimte
- contrast achter de tekst
- een duidelijke hiërarchie tussen beeld en titel
De illustratie en typografie moeten samenwerken, niet met elkaar concurreren. Maar pas op dat je geen lettertype neemt dat past bij je genre. Gebruik geen creepy lettertype voor je horror, tenzij je een kinderboek schrijft. Gebruik geen bloedende letters voor je thriller. Check gewoon even in de boekenwinkel wat andere boeken in jouw genre gebruiken.
8. Simpliciteit werkt vaak beter
Hoewel het verleidelijk kan zijn om veel details toe te voegen, werkt een eenvoudige compositie vaak sterker. Een duidelijke focus maakt een cover herkenbaar, zelfs als deze klein wordt weergegeven in een online winkel. Vraag jezelf daarom af:
- Wat is het belangrijkste element van deze cover?
- Kan ik iets weglaten zonder het idee te verliezen?
Als je een cover hebt gemaakt, verklein hem dan eens tot bijna postzegelformaat. Zo wordt hij straks namelijk vertoond in de grote bekende webshops. Is je titel dan nog steeds leesbaar? Blijft de afbeelding nog steeds een krachtig beeld? Of wordt het een kleurige onleesbare brei?
9. Pas op met stockfoto’s
Pas op met het gebruik van stockfoto’s. Ha, je dacht dat je het er makkelijk vanaf kon brengen door gewoon een (gratis) stockfoto te gebruiken. Pas hiermee op. In een volgend artikel geef ik je mooie voorbeeld van hoe dit fout kan gaan. LINK
ARTIKEL: Pas op met het gebruik van stockfoto’s
10. Een cover kost tijd
Ja, het maken van een cover kost tijd. Ik neem er zelf altijd een maand voor het tekenwerk en de opmaak. Ik heb geen budget om een grafisch ontwerper een maand bezig te houden. Dus ik doe het zelf en neem er lekker mijn tijd voor. Dat kan jij ook. Ga maar gewoon beginnen. Laat onbekenden (geen familie of vrienden) de cover zien en vraag wat ze ervan vinden. Vragen kost niets. Er zijn genoeg fora waar je dit soort grafische vragen kan stellen. Misschien ontmoet je zo mensen die je voor niets willen helpen.
Tot slot
Het ontwerpen van een boekcover is een balans tussen kunst en communicatie. Het beeld moet aantrekkelijk zijn, maar vooral het verhaal versterken. Door bewust te werken met kijklijnen, perspectief, kleur en compositie ontstaat een cover die niet alleen mooi is, maar ook functioneert als uitnodiging voor de lezer.
Voor mij blijft het zelf tekenen van covers een waardevol onderdeel van het creatieve proces. Het zorgt ervoor dat beeld en verhaal één geheel vormen — precies zoals een goede boekcover hoort te doen.
Wat is de leesvolgorde? Hoe steken de boeken in elkaar? Waar moet je beginnen? In het volgende artikel leg ik het je uit.
